Niepodległość odzyskana 7 października 1918 r

To 7 października 1918 r. Rada Regencyjna Królestwa Polskiego ogłosiła niepodległość Polski.

11 listopada cała Polska będzie hucznie obchodzić setną rocznicę odzyskania niepodległości. Większość ludzi jednak nie wie, że niepodległość Polska uzyskała miesiąc wcześniej. Zaczęło się od wydarzeń listopada 1918 r., oraz że nasza ojczyzna odrodziła się jako Królestwo Polskie.

Wybuch I Wojny Światowej był wyczekiwaną przez Polaków szansą na niepodległość, którą niosło starcie dawnych sprzymierzeńców-zaborców. Znalezienie się Niemiec i Austro-Węgier oraz Rosji, w dwóch różnych blokach militarnych, dawało nadzieję na przywrócenie w polityce międzynarodowej tematu sprawy polskiej. Już w pierwszych dniach wojny, dowództwa państw wydały odezwy do narodu polskiego o braterstwie broni. Ograniczały się one w obietnicach jedynie do zjednoczenia ziem polskich tylko pod jednym zaborcą.

Sytuacja odmieniła się w miarę przebiegu Wielkiej Wojny.

Nierozstrzygający się konflikt wymusił na Niemcach i Austro-Węgrach poszukiwania nowego źródła rekrutów. Potencjał mobilizacyjny dawnego Królestwa Kongresowego był znaczący, lecz koniecznym było przekonanie Polaków do opowiedzenia się po stronie Państw Centralnych. Cesarze Niemiec i Austrii, na mocy aktu 5 listopada 1916 r. zapowiedzieli powstanie niepodległego państwa polskiego „z dziedziczną monarchią i konstytucyjnym ustrojem”. Zaborcy powołali polski rząd – Tymczasową Radę Stanu. 25 osobowy organ, którego członków wybrały władze zaborcze, był pierwszym organem władzy polskiej w powołanym do życia Królestwie.

Na jej czele stanął hrabia Wacław Niemojowski. Wśród wybranych przez zaborców członków Rady, znalazł się również Józef Piłsudski. Kompetencje TRS były okrojone do roli ciała doradczego i przygotowawczego dla przyszłych instytucji państwa polskiego, co uwidocznia jej podział na referaty zajmujące się obszarami typowymi dla ministerstw: wojny, skarbu, sprawiedliwości, spraw wewnętrznych, itd. TRS zarezerwowała dla siebie również uprawnienie do powołania regenta. Równocześnie, w myśl zapisów aktu 5 listopada Niemcy organizowali polskie siły zbrojne, które miały wesprzeć je w działaniach wojennych.

Wiosną 1917 r. utworzyli Polską Siłę Zbrojną (Polnische Wehrmacht), która dała podwaliny pod późniejsze, sprawne utworzenie Wojska Polskiego. PSZ podporządkowana została niemieckiemu generałowi, Generalnemu Gubernatorowi Warszawskiemu – Hansowi Hartwig von Beseler. W skład PSZ miały wejść Legionu Polskie, co wiązało się ze złożeniem przysięgi Niemieckiemu Cesarzowi (w miejsce składanej wcześniej przysięgi na wierność cesarzowi austro-węgierskiemu).

Na polecenie Józefa Piłsudskiego legioniści I i III Brygady odmówili złożenia przysięgi. Wywołało to kryzys oraz internowanie 15 tys. legionistów wraz z Józefem Piłsudskim, przez władze niemieckie. Wobec tych wydarzeń Tymczasowa Rada Stanu powołała Radę Regencyjną i na jej ręce złożyła swoją dymisję.

Rada Regencyjna w teorii miała pełnić najwyższą władzę w Królestwie Polskim do czasu przekazania jej w ręce regenta lub króla.

W skład Rady Regencyjnej weszli:  arcybiskup warszawski Aleksander Kakowski, prezydent Warszawy książę Zdzisław Lubomirski oraz prezes Stronnictwa Polityki Realnej hrabia Józef Ostrowski. Uroczyste nominowanie powołanych przez obu Cesarzy członków Rady, miało miejsce 15 października 1917 r. Siedzibą Rady stał się Zamek Królewski w Warszawie. W grudni 1917 r. Rada mianowała gabinet ministrów, na czele którego stanął Jan Kucharzewski. W lutym roku 1918 utworzyła tymczasowy , 110 osobowy parlament – Radę Stanu Królestwa Polskiego.  7 października 1918 r. Rada Regencyjna ogłosiła odezwę „Do Narodu Polskiego”, w której proklamowała niepodległość Polski i rozwiązywała Radę Stanu.

W wygłoszonym akcie niepodległości, Rada Regencyjna powołała się na program pokojowy prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona z 8 stycznia 1918 r., czyli tzw. czternaście punktów Wilsona, zaakceptowanych przez Kanclerza Rzeszy  5 października 1918 r.

Punkt 13 deklaracji mówił o „stworzeniu niepodległego państwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludność bezsprzecznie polską, z wolnym dostępem do morza, niepodległością polityczną, gospodarczą, integralność terytoriów tego państwa powinna być zagwarantowana przez konwencję międzynarodową”.

12 października 1918 r. Rada wprowadziła nową rotę przysięgi i przejęła władzę nad Polską Siłą Zbrojną, która następnego dnia została Radzie zaprzysiężona. 21 października 1918 r. Hans Hartwig von Beseler zrzekł się stanowiska Naczelnego Wodza Polskiej Siły Zbrojnej. 23 października 1918 r. Rada Regencyjna powołała rząd Józefa Świeżyńskiego, w którego skład weszli głównie politycy Narodowej Demokracji. Był to pierwszy rząd Królestwa Polskiego powstały bez akceptacji zaborców. Świeżyński bez niemieckiej zgody zarządził pobór do Wojska Polskiego, w które została przekształcona Polska Siła Zbrojna oraz powołał generała Tadeusza Rozwadowskiego na stanowisko szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Ponadto, w obliczu rozpadu Austro-Węgier, 19 października 1918 r. w Cieszynie powstała Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego, a w Krakowie w dniu 31 października, ukonstytuowała się Polska Komisja Likwidacyjna pod przewodnictwem Wincentego Witosa i Ignacego Daszyńskiego. Przejęły one zwierzchnictwo jako organ władzy polskiej nad ziemiami polskimi wchodzącymi w skład dawnego zaboru austriackiego. Jednocześnie Rada dąży do utworzenia rządu mającego szerokie poparcie społeczne.

W nocy z 10 na 11 listopada 1918 r. polskie wojska rozbrajają garnizon niemiecki w Warszawie, a równocześnie w całym Królestwie Polskim rozpoczęło się rozbrajanie wojsk niemieckich i austro-węgierskich. Sytuację polityczną zmieniło przybycie 10 listopada  1918 r. specjalnym pociągiem z Berlina uwolnionego z twierdzy magdeburskiej Józefa Piłsudskiego. Po przybyciu do Warszawy Józef Piłsudski odbył rozmowy z członkami Rady Regencyjnej. 11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna „wobec grożącego niebezpieczeństwa zewnętrznego i wewnętrznego, dla ujednolicenia wszelkich zarządzeń wojskowych i utrzymania porządku w kraju” przekazała władzę wojskową i naczelne dowództwo wojsk polskich Józefowi Piłsudskiemu. 14 listopada 1918 r. Rada Regencyjna podjęła decyzję o samorozwiązaniu i przekazaniu całości władzy Piłsudskiemu, który 22 listopada ogłosił się Tymczasowym Naczelnikiem Państwa.

Dzisiaj to 11 listopada świętujemy odzyskanie niepodległości nie wiedząc, że tak naprawdę świętujemy tylko przekazanie władzy Józefowi Piłsudskiemu  przez istniejący od 7 października 1918 r. suwerenny organ polskiej władzy państwowej. Dodatkowo: przekazanie władzy nad już zorganizowanym państwem.

Emil Krawczyk

Emil Krawczyk

Redaktor

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum